VÌ SAO DN NHỎ KHÓ TIẾP CẬN VỐN NGÂN HÀNG?

Khác với ngành xuất khẩu, sản xuất tiêu dùng, hộ kinh doanh cá thể, DNNVV cần nguồn vốn trung và dài hạn, trong khi các ngân hàng phần vì lo ngại nợ xấu, phần vì thiếu vốn để cho vay trung và dài hạn nên hạn chế cho vay khiến đối tượng này lao đao.
Lãnh đạo nhiều ngân hàng thừa nhận mặc dù dòng tiền tiết kiệm đã chuyển sang kỳ dài hạn, nhưng cũng đa số là 3 – 12 tháng, trong đó, 3 – 6 tháng là chủ yếu, nên việc tìm kiếm nguồn vốn dài hạn để đầu tư cho DN là rất khó.

Yếu, bé lại… rắc rối

Những nguyên nhân cố hữu khiến DNNVV khó tiếp cận vốn ngân hàng là tài chính không minh bạch, không có tài sản thế chấp, ngân hàng thiếu vốn cho vay trung và dài hạn. Và thời điểm này, vấn đề người ta nói nhiều đến việc vốn trung và dài hạn cho DNNVV.
Trên thực tế, DNNVV là 1 trong 5 đối tượng được NHNN ưu tiên vay vốn ưu đãi. Thậm chí, nhiều ngân hàng còn đưa ra gói ưu đãi lãi suất cho nhóm DN này. Vậy nhưng, không ít DN chỉ biết “kính nhi viễn chi” vì có tiếp cận cũng không được. Nguyên nhân được đưa ra là vì thông tin tài chính không minh bạch, tài sản thế chấp không có, nợ cũng chưa trả được và ngân hàng eo hẹp vốn cho vay trung và dài hạn…
Nhiều DNNVV đang rất khát vốn, nhất là vốn trung và dài hạn, bởi họ phải đầu tư máy móc, thiết bị, nhà xưởng để sản xuất, gia công, làm những chi tiết nhỏ cho sản phẩm của những DN lớn. Tuy nhiên, hiện ngân hàng không nhận tài sản thế chấp là những thứ này cho dù DN đã đầu tư hàng chục tỷ đồng vào đó. Điều này khiến DNNVV mặc dù thấy cơ hội phục hồi, phát triển nhưng vẫn khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn vốn đầu tư.

Về vấn đề này, bà Hà Thu Giang, đại diện của Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN, cũng cho biết nguồn vốn huy động của các TCTD chủ yếu là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vay của DNNVV chủ yếu là dài hạn. Thêm vào đó, việc xử lý tài sản thế chấp, thu hồi nợ vay không hề dễ bởi thủ tục pháp lý kéo dài và sự chậm trễ của các cơ quan tòa án.

Lãnh đạo một ngân hàng cổ phần tại Hà Nội cũng thừa nhận nhu cầu vay vốn của khối DNNVV đang tăng lên so với những năm trước. Tuy nhiên, số lượng tiếp cận được vốn vay ngân hàng rất ít.

“Vấn đề là đối tượng DN này là thành phần dễ bị tổn thương khi nền kinh tế vĩ mô rủi ro. Hơn nữa, khi tiếp cận vốn vay ngân hàng, họ lại không coi ngân hàng là bạn để chia sẻ những khó khăn mà chỉ có mục đích vay được vốn. Điều này khiến ngân hàng khá e ngại”, vị này cho biết.

“Mặc dù người gửi tiền đã chuyển sang gửi kỳ dài hạn nhiều hơn, nhưng đa số vẫn là từ 3 – 6 tháng, 12 tháng cũng chiếm tỷ lệ thấp. Bên cạnh đó, Thông tư số 15/2009/TT-NHNN quy định tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn đối với ngân hàng là 30% cũng khiến cho nguồn vốn trung và dài hạn bị hạn chế”, vị này cho biết thêm.

Giải pháp nào?

Tuy nhiên, dưới con mắt của nhiều chuyên gia, đặc biệt là các chuyên gia nước ngoài, nguyên nhân các TCTD hạn chế cho DNNVV vay là thiếu thông tin cụ thể, xác thực về tiềm năng vay của họ.

Ví dụ, các TCTD không thể kiểm soát được việc góp vốn, đầu tư của DN. Điều này có thể dẫn tới việc DN sử dụng vốn sai mục đích. Tài sản thế chấp có thể giúp khắc phục lỗ hổng thông tin nhưng thiếu tài sản thế chấp lại là lý do phổ biến của việc DN bị các TCTD từ chối cấp vốn. Thành ra, nguồn vốn cho khởi nghiệp chủ yếu là vốn tự có, hoặc từ gia đình, bạn bè.

Để giải quyết vấn đề này, nhiều ngân hàng đã xây dựng nhiều gói sản phẩm tiết kiệm đặc thù với thời hạn từ 12 tháng trở lên, tuy vậy, những gói tín dụng này thường chiếm tỷ lệ rất thấp trong nguồn vốn huy động của các ngân hàng, khoảng 1 – 2%.
Thực tế, mặc dù NHNN quy định tỷ lệ cho vay trung và dài hạn bằng nguồn vốn ngắn hạn là 30%, nhưng nhiều ngân hàng vẫn đang vượt trần này, nguyên do, nhiều khoản dư nợ trung và dài hạn trước đây vẫn chưa đáo hạn, trong khi khoản vay mới vẫn phát sinh.
NHNN khẳng định, ngành Ngân hàng tiếp tục xác định DNNVV là đối tượng ưu tiên của mình, nhưng nhấn mạnh, các giải pháp của ngân hàng chỉ hiệu quả khi nhận được sự phối hợp nhịp nhàng từ các bộ, ngành, hiệp hội và bản thân DN.
Các chuyên gia nhận định trong thời gian tới, cần phát huy mạnh hơn nữa các kênh huy động vốn khác trên thị trường để san sẻ gánh nặng với ngành Ngân hàng, tránh tình trạng mất cân đối như hiện nay, cũng như không thể đổ lên ngành Ngân hàng mọi nhu cầu về vốn.

Theo thoibaokinhdoanh.vn